Historia Zawiercia: Kromołów to bohaterskie miasteczko

Historia Zawiercia: Kromołów ma już 820 lat, a my przypominamy najważniejsze historyczne wydarzenia związane z tą dzielnicą. Co takiego działo się w Kromołowie od XII wieku? Sprawdźcie.

Prezentujemy kolejny materiał związany z historią Zawiercia. Chociaż trudno w to uwierzyć, to w tym roku Kromołów obchodzi 820-lecie istnienia. W związku z tym przewodniczący Samorządu Mieszkańców Dzielnicy Kromołów, Mariusz Golenia udostępnił nam historyczne materiały dotyczące niegdyś samodzielnego miasta, a obecnie najstarszej dzielnicy Zawiercia.

Powstanie Kromołowa jest datowane na przełom XI i XII wieku, a nazwa wywodzi się od rycerza Cromoli. Tereny te nadał mu ówcześnie panujący książę Bolesław Krzywousty, a pierwsza wzmianka o miejscowości została zamieszczona 8 kwietnia 1193 roku w bulli papieża Celestyna III.

Historia Zawiercia: Tatarzy zniszczyli kromołowski kościół

Już w pierwszej połowie XIII wieku powstał natomiast kościół i w skład dóbr ziemskich parafialnych wchodziły wsie Żyrykowycze (obecnie Żerkowice), Morsko, Bzów, Skarzicze (obecnie Skarżyce), Carlyn (obecnie Karlin), Losznycze (obecnie Łośnice), Bylanowycze (obecnie Blanowice), Pomrozycze (obecnie Pomrożyce) i Dupice (obecnie Piaseczno). W 1241 roku kościół został jednak zniszczony po najeździe Tatarów.

Warto odnotować także datę 1 stycznia 1287 roku, ponieważ wówczas po raz pierwszy wymieniana jest nazwa rzeki - Warta. Nazwa ta wystąpiła w dokumencie wydanym przez Leszka Czarnego w sprawie transakcji w powiecie radomskim. Chociaż brak jednej, pewnej daty lokacji rynku, to wymieniany jest 1388 rok lub wcześniejszy okres za panowania Władysława Łokietka (1306-1333).

Dyskusji nie podlega na pewno znaczenie tego miejsca, bowiem w początkach swojego istnienia rynek pełnił rolę „serca” miasta. Jego lokacja była ściśle związana z nadaniem osadzie praw miejskich na prawie magdeburskim i wydaniem przez króla zgody na organizowanie targów. Przez wieki rynek był świadkiem różnych wydarzeń, a zabudowania wokół niego siedzibą ważnych instytucji. Na środku tego terenu znajdował się główny punkt czerpania wody dla mieszkańców okolicznych domów.

Historia Zawiercia: Potop szwedzki, wielka klęska i bohaterstwo

W latach 40. XX wieku umieszczony został tam zbiornik przeciwpożarowy, który został zlikwidowany w latach 80. Pozostała jako pamiątka zabytkowa studnia i figura świętego Floriana, a więc patrona strażaków. Niezwykle ważną, chociaż niezbyt chętnie wspominaną datą w historii Kromołowa jest 1655 rok, kiedy to w czasie potopu szwedzkiego Kromołów wsławił się bohaterstwem i odwagą swych obywateli.

Miejscowość dysponowała załogą, składającą się z około 300 żołnierzy, utrzymywanych przez kasztelana Stanisława Warszyckiego. Na rozkaz kasztelana żołnierze ruszyli na pomoc Pilicy, skąd przepędzili Szwedów i zachęceni zwycięstwem ruszyli z kasztelanem do Krzepic.

Szwedzki dowódca stacjonujący na Zamku Ogrodzienieckim postanowił wykorzystać taki stan rzeczy, spowodowany opuszczeniem Kromołowa przez jego załogę i zaatakował miasteczko. Przez dwa dni mieszkańcy Kromołowa walczyli ze Szwedami, ale niestety ponieśli klęskę. Po zdobyciu Kromołowa, Szwedzi obrabowali i spalili miasto. W wyniku „potopu” Kromołów, podobnie jak wiele miast, wyludnił się i zubożał. W 1669 roku dobra kromołowskie wykupił kasztelan krakowski Stanisław Warszycki, ale prawdopodobnie w 1697 roku nie żył już nikt z tej rodziny i w związku z tym miasteczko trafiło w inne ręce.

Historia Zawiercia: Gościły tu nawet koronowane głowy

W tym roku w dworze kromołowskim już po abdykacji - w drodze z Częstochowy do Krakowa - odpoczywał król Jan Kazimierz. Kromołów gościł jeszcze jednego króla, a mianowicie Michała Korybuta Wiśniowieckiego, który w drodze na koronację spotkał się z matką przebywającą w kromołowskim dworze. Przeskakując po kartach historii, odnotujmy, że w 1860 roku społeczność żydowska liczyła tam 719 osób, a w Kromołowie znajdowała się gmina żydowska i synagoga. W połowie lipca 1942 roku hitlerowcy wysiedlili Żydów kromołowskich do getta w Zawierciu, skąd do jesieni 1943 roku prawie wszystkich wywieźli do obozu zagłady w Auschwitz-Birkenau.

Tyle najważniejszych faktów z historii, a jaka jest teraźniejszość? Obchody 820-rocznicy powstania Kromołowa zaplanowano na najbliższy Jarmark Kromołowski. Warto dodać, że Towarzystwo Sympatyków Kromołowa planuje zorganizować konkurs fotograficzny, a zlecono już też do wykonania flagi Kromołowa. W dzielnicy działają m.in. ZF „Kromołowianie”, Ochotnicza Straż Pożarna, Orkiestra Dęta, TSK, czy Ludowy Klub Sportowy Źródło.

Zobacz także>>> Historia Zawiercia [TEKSTY I ZDJĘCIA]

Patryk Drabek

  • Dziennik Zachodni
Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3